محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

94

خلاصة الحكمة ( فارسى )

شيخ داود انطاكى گفته كه اين معجون گرم است در اول درجهء دوم و خشك است در آخر درجهء دوم يا در اول سوم . و صاحب ميزان الطبايع گفته كه اين معجون سرد است در ربع درجهء اولى و خشك در آخر درجه دوم . مىفرمايند كه چون ميزان اين دوا را گرفت به دستور معروف ميان اطبا - كه عسل را محسوب نمىدارند - معلوم شد كه گرم است در دو ثلث درجهء اولى و خشك است در آخر دوم و اگر عسل نيز محسوب گردد ، گرم است در اواخر وسط درجهء دوم و خشك در اواخر دوم . خواص : اما منافع و خواص اين معجون ؛ بدان كه نافع مىباشد از براى جميع اوجاع چون معجون افلن معروف به افلونياى رومى مشهور به برشعثا ، خصوص از براى اوجاع كبد و اوجاع معده و امعا خصوص قولنج و مغص و اوجاع طحال خصوص وجع [ ريح ] الشوكه و اوجاع صدر و جنين و كليتين و مثانه و از براى رياح معده و كليتين و مثانه و عسر البول و قى و اختلاف بلغمى و ضعف كبد و استسقا و ذوسنطاريا و از براى صداع و منقى سينه ، و نافع است در اوخر سل و از براى ربو و سرفهء مزمن و از براى امراض مقعده آشاميدن و طلا كردن آن و از براى بواسير ، هرگاه چون مرهم بر آن نهند و از براى خدر و بالخاصية موجب استخلاص از جميع سموم مشروبه است . و بايد استعمال كرده شود از براى استسقا به آب مطبوخ كرفس و از براى سموم مشروبه با شير گاو و از براى قولنج به آب مطبوخ شبت و از براى عسر البول با آب زنجبيل و شبت و به زعم بعضى بايد كه استعمال كرده شود اين دوا از براى مرضى كه نافع است اين دوا از براى آن مرض با آب كاسنى تازه يا آب شبت و مانند اينها . و شفائى را زعم آن است كه بايد استعمال كرده شود با آب تفاح مز ، ( ترش و شيرين ) و گمان اين است كه اين مخصوص به سموم حاره باشد و اگر جهت سموم مطلقاً [ باشد ] شير گاو بهتر است . و مىفرمايند كه زعم فقير آن است كه در هر مرض با اشربه مناسبه با آن مرض و وقت و مزاج اصلى شخص و عادت و سن بايد به حسب رأى طبيب داده شود . مقدار شربت : و مقدار خوراك از اين معجون تا ربع مثقال طبى است و بعضى گفته‌اند تا نيم مثقال و به زعم بعضى تا يك درم است .